Szukaj na stronie
Statystyka

arkadia-polania.pl Real PR


Free counters!
stat4u


Wanilia

Rodzaj Vanilla liczy ponad 100 gatunków występujących w całej strefie tropikalnej, ale uprawiane są tylko trzy z nich: wanilia płaskolistna Vanilla planifolia, wanilia wspaniała V. pompona i wanilia Tahiti V. tahitensis.

Największe znaczenie ma wanilia płaskolistna. Gatunek ten pochodzi z Meksyku, Panamy i Wysp Antylskich. Jest pnączem osiągającym w stanie dzikim długość do 25 m (w uprawie 5-10 m). Czepia się drzew za pomocą korzeni powietrznych, wyrastających na boku łodygi. Jest epifitem, żywi się składnikami pokarmowymi z obumarłych pni i kory drzew. Łodygę ma cylindryczną, mięsistą; liście błyszczące, duże, siedzące, na szczycie zaostrzone. Kwiaty ma dekoracyjne, barwy białawożółtej, zebrane po 15-20 w kwiatostany.

Owocem wanilii jest przypominająca strąk torebka, nazywana popularnie laską wanilii, osiągająca długość 15-25 cm i szerokość 4-8 mm, wypełniona dużą ilością bardzo drobnych nasion.

W stanie świeżym owoce są bez zapachu, poddane fermentacji nabierają ciemnobrązowej barwy i charakterystycznego aromatu. Na jednej roślinie znajduje się około 50 owoców.

Wanilia kwitnie obficie wszędzie tam, gdzie zapewnione są odpowiednie warunki jej wzrostu, przede wszystkim wysoka temperatura i wilgotność powietrza. Kwitnienie roślin rozmnażanych wegetatywnie rozpoczyna się po 2-3 latach i trwa około 2-3 miesiące. Kwiaty wanilii posiadają organy żeńskie i męskie, odseparowane od siebie membraną. Zapylenie kwiatów następuje dzięki występującym w Ameryce Środkowej małym pszczołom z rodzajów Melipona i Trigona oraz dzięki kolibrom. w innych częściach świata stosuje się sztuczne zapylanie kwiatów wanilii. Kwiat wanilii rozkwita w nocy i musi być zapylony w ciągu 6-14 godzin!

Czynność zapylania jest więc dość trudna i pracochłonna. Na plantacji kontroluje się każdą roślinę za pomocą małego bambusowego szpikulca i przenosi się pyłek na znamię słupka kwiatu, zapewniając jego zapylenie. Zapyla się jak najwięcej kwiatów, aby na drodze selekcji można następnie usunąć słabe zalążki. Owoce osiągają właściwe rozmiary po 7-9 miesiącach od zapylenia, zrywa się je, gdy zaczynają żółknąć, wykręcając z pnącza. Zbiory rozkładają się na 2-4 miesiące. Aby wanilia zyskała swój mocny i niepowtarzalny aromat, po zbiorze musi być poddana fermentacji. Pierwszym etapem przygotowania lasek wanilii jest mortyfikacja - wyparzanie w temperaturze 60°C przez 2-2,5 godziny. Proces ten ma na celu obniżenie żywotności owoców. Jeszcze ciepłe strąki przekładane są na 24 godziny do wyłożonych wełną skrzyń, w których temperaturę utrzymuje się na poziomie około 50°C. w tym czasie przybierają one charakterystyczny czekoladowy kolor. Następnie po wyjęciu ze skrzyń strąki układane są na matach, plecionkach i podsuszane. Następnego dnia strąki układane są na drewnianych stołach i w godzinach 10.00-15.00 wystawiane na działanie słońca, następnie suszone są w cieniu. Po suszeniu laski układane są ponownie w skrzyniach i szczelnie zamykane na 2-3 miesiące, kiedy wydobywa się ich specyficzny aromat. w tym czasie dokonuje się kontroli stanu wanilii ze względu na możliwość rozwoju pleśni. Plon gotowego produktu z 1 hektara wynosi 150-200 kg.

Syntetyczna konkurencja

Wzrost światowej produkcji wanilii został zahamowany po otrzymaniu w roku 1874 syntetycznej waniliny, co spowodowało też spadek ceny wanilii. Jednak aromatu wanilii naturalnej nie sposób porównywać z syntetyczną waniliną.

Wartość handlowa wanilii jest uzależniona od długości owoców, ich aromatu, konsystencji, tłustolśniącego połysku i barwy. Im skórka jest bardziej lśniąca i ciemniejsza, a wnętrze pełniejsze oraz im dłuższe są laski, tym wanilia jest bardziej wartościowa. Laski powinny być elastyczne, bardzo ważna jest zawartość w nich waniliny. w zależności od pochodzenia, rozróżnia się 3 zasadnicze gatunki wanilii.

  • MEKSYKAŃSKA - Laski długości do 25 cm i grubości 8-9 mm, bardzo aromatyczna, o błyszczącej powierzchni.
  • BURBOŃSKA - Pochodzi z wysp Reunion, Madagaskar, Seszele i Mauritius. Ma równie wysoką jakość jak wanilia meksykańska, laski długości do 21 cm, pełne.
  • TAHITI - Pochodzi z wysp Tahiti, laski krótkie, płaskie i szerokie, o stosunkowo słabym aromacie.

Jako przyprawa wanilia ceniona jest na całym świecie. Główną jej substancją zapachową jest aldehyd 4-hydroksy-3-metoksybenzoesowy, nazywany waniliną. Zawartość waniliny w laskach wanilii waha się od 0,75 do 2,9%. Najlepsza wanilia z wyspy Reunion może zawierać do 12% waniliny. Ponadto w wanilii stwierdzono obecność aldehydu p-hydroksybenzoesowego, alkoholu, aldehydu anyżowego, węglowodanów, związków żywicowych i tłuszczów.

Już Aztekowie uprawiali wanilię. o jej znaczeniu może świadczyć fakt, iż należała do danin państwowych, składanych cesarzowi Meksyku. Aztekowie Montezumy przyprawiali nią czekoladę i przyrządzali z niej pachnidła.

W lecznictwie stosowano wanilię, która - jak wierzono - dawała siłę gladiatora, odpędzała zmęczenie i troski oraz wzmacniała serce.

Do Europy wanilia została przywieziona przez hiszpańskiego konkwistadora Hernana Cortésa (*ok. 1485 †1547). Poczęstowany przez władcę Azteków aromatyczną czekoladą z wanilią, tak się nią zachwycił, że postanowił wprowadzić w Hiszpanii modę na czekoladę. w 1602 r. nadworny aptekarz brytyjskiej królowej Elżbiety i umieścił wanilię na liście przypraw dozwolonych w kuchni królewskiej. We Francji używano wanilii do aromatyzowania tytoniu. Przez kilka stuleci wanilia w całości pochodziła z Meksyku, a wszelkie próby jej uprawy w innych regionach świata kończyły się niepowodzeniem. Rośliny obficie kwitły, jednak nigdy nie wydawały owoców. Dopiero Teysman, dyrektor holenderskiego ogrodu doświadczalnego, odkrył, że w nowych warunkach uprawy brakuje występujących w Meksyku owadów zapylających kwiaty wanilii. Za pomocą ostro zakończonych pędów bambusowych przeniósł on pyłek na znamię kwiatów i odniósł sukces. Od tego czasu wszystkie plantacje wanilii zakładane poza Meksykiem zdane są na sztuczne zapylenie kwiatów.

Od deserów do alkoholi

Wanilia jest jedną z najciekawszych przypraw tropikalnych. Używana jest do aromatyzowania deserów mleczno-jajecznych, czekolady i wyrobów czekoladowych, ciast, tortów, bitej śmietany, kremów, lodów i alkoholi.

Laski wanilii przechowuje się dłużej, jeśli są umieszczone w cukrze pudrze, w szczelnie zamkniętym słoiku. Wanilię można przechowywać także, mocząc ją w mleku. Taką wanilię można używać wielokrotnie, nie traci ona aromatu. Owoce można dodawać po silnym rozdrobieniu - bezpośrednio do potraw. Najbardziej wartościową formą jest ekstrakt waniliowy, czyli wyciąg alkoholowy.

Nalewka waniliowa
100 g lasek wanilii dobrze rozkruszyć, wsypać do słoja i zalać 0,5 l spirytusu.
Po trzech tygodniach zlać spirytus i zmieszać z 1 l białego wina, w którym wcześniej należy rozpuścić 200 g jasnego, płynnego miodu.
Dobrze zamkniętą nalewkę pozostawić na tydzień, aby składniki dobrze się połączyły.
Nalewkę stosuje się w leczeniu stanów nerwicowych, depresyjnych, dla polepszenia nastroju psychicznego, jako środek pobudzający (bez niepożądanego działania uzależniającego i właściwości narkotycznych). Pomocniczo można stosować nalewkę waniliową w chorobie reumatycznej.
Z wanilii można przygotowywać aromatyczny olej. Laski moczy się przez kilka dni w oliwie, którą po odfiltrowaniu wzbogaca się naturalnym przeciwutleniaczem, np. witaminą E.

Epifit - porośle, roślina samożywna, rosnąca na innych roślinach (np. drzewach) – m.in. porosty, mchy, paprocie, niektóre gatunki storczyków; zaopatrują się w wodę z pary wodnej i z opadów, sole mineralne czerpią z rozkładających się tkanek organizmów, na których rosną.
Wanilina - główna substancja zapachowa wanilii, stanowiąca o jej walorach jako przyprawy: aldehyd 4-hydroksy-3-metok- sybenzoesowy.

dr inż. Dorota Jadczak
- Akademia Rolnicza w Szczecinie, Katedra Warzywnictwa
dr inż. Monika Grzeszczuk
- Akademia Rolnicza w Szczecinie, Katedra Mikrobiologii i Biotechnologii Środowiska

Piśmiennictwo Budzyńska H., Budzyński B. Towaroznawstwo dla handlu zagranicznego. Wyd. Szkolne i Pedagogiczne, Wwa 1976; Czikow P., Łaptiew J. Rośliny lecznicze i bogate w witaminy. PWRiL, Wwa 1987; Ettl A. Przyprawy i zioła. Oficyna Wyd. Mak 1998; Nowiński M. Dzieje upraw i roślin leczniczych. PWRiL, Wwa 1983; Rumińska A., Ożarowski A. Leksykon roślin leczniczych. PWRiL, Wwa 1990; Strzelecka H., Kowalski J. [red.]. Encyklopedia zielarstwa i ziołolecznictwa. PWN, Wwa 2000; Świetlikowska U. Surowce spożywcze. Wyd. SGGW, Wwa 1995.

Źródło: Internet

do góry

 

 
 
LUCULLUS
 

Wesprzyj nas
Moja książka
DOSTAŁEM DRUGIE ŻYCIE czyli wpływ żywienia niskowęglowodanowego na pozbycie się większości chorób cywilizacyjnych
DOSTAŁEM DRUGIE ŻYCIE czyli wpływ żywienia niskowęglowodanowego na pozbycie się większości chorób cywilizacyjnych
Reklama
intymna, zmysłowa, romantyczna Kumax

Niezależna Telewizja