Szukaj na stronie
Statystyka

arkadia-polania.pl Real PR


Free counters!
stat4u


Marzanka wonna - Zielska zdrowe i pożywne

Choć należy do rodzaju przytulia, bardziej znana jest jako marzanka wonna. Potrafi rozmarzyć, zwłaszcza w pysznym kruszonie majowym.

Przytulia wonna inaczej marzanka wonna, barwica wonna, majownik, marzanna, tabaka leśna (Galium odoratum (L.) Scop., syn. Asperula odorata L.; rodzina: marzanowate (Rubiaceae).

Bylina niedrewniejąca, o pełzających kłączach, żywo zielona. Liście skupione po 6-10 w okółkach, cienkie, jajowate, lancetowate lub łopatkowate, górne wąskoeliptyczne, ostro zakończone. Kwiaty białe, 4-krotne, zebrane w luźne, szczytowe podbaldachy. Kwitnie od kwietnia do czerwca. Czyli teraz właśnie!

Występuje w cienistych lasach liściastych, na siedliskach grądowych i w dąbrowach, o glebach zasobnych, gliniastych, nieco węglanowych. Spotykana w ogrodach, gdzie traktowana jest jako gatunek ozdobny oraz w uprawie doniczkowej. Na stanowiskach naturalnych prawem chroniona. Dawniej zaliczana do odrębnego rodzaju marzanka (Asperula L.)

Ziele marzanki pozyskiwane w pełni kwitnienia jest surowcem leczniczym, działającym uspokajająco, rozkurczowo, sprzyjającym przemianie materii, moczopędnym i aseptycznym. Stosowane m. in. przy nieżytach jelit, bezsenności, nerwobólach i nerwowości. Dzięki zawartości kumaryny, wydziela silny, miły zapach, szczególnie po przywiędnięciu. Smak objawia gorzkawy. Znajduje użycie w wiosennych kuracjach witaminowych oraz służy do sporządzania aromatycznych, alkoholizowanych napojów domowych. w Niemczech niemal wytępiono marzankę dla sporządzania z niej zaprawy do słynnego wina mozelskiego.

Z wina oraz marzanki powstaje starodawny napój majowy (Maiwein, Maitrank) inaczej zwany Vinum Asperule. Receptura sięga wczesnego średniowiecza. Sporządzano go zalewając wierzchołkowe pędy marzanki białym winem wytrawnym w dodatkiem cukru. Słynął również niemiecki likier Waldmeister. w Stanach Zjednoczonych popularny jest poncz marzankowy z mieszaniny brandy, wina i likieru benedyktyńskiego.

We Francji z marzanki zaparza się ulubioną herbatkę, a zielona aromatyzuje się szampany. w Szwajcarii dodaje się ją do koniaków i likierów. w Niemczech podstawę popularnych namiastek herbaty stanowią fermentowane liście jeżyn, suszone kwiaty lipy z dodatkiem mięty pieprzowej, melisy i marzanki wonnej. w Polsce także znane są domowe herbatki ziołowe złożone z wziętych w jednakowych porcjach: ziela marzanki, melisy i liści jeżyn albo malin, uprzednio sfermentowanych albo z kwiatu lipy, liści poziomki, mięty pieprzowej, marzanki wonnej, kłącza perzu.

Świeżego ziela używa się do aromatyzowania maseł i past do smarowania pieczywa, zup zielonych, ziołowych i warzywnych, chłodników, sosów ziołowych i białych - szczególnie beszamelowego - sałatek ziołowych, sałatek ziemniaczanych, dań z drobiu, cielęciny, potraw mącznych oraz marynat do mięs. Przytulia wonna jest cenioną przyprawą do ciast, cukierków, lemoniad i kremów winnych, kruszonów - zwanych majowymi lub marzankowymi - soków owocowych, kompotów, koktajlów bezalkoholowych, legumin, galaretek (marzankę zalewa się sokiem owocowym, a następnie dodaje żelatyny), napojów i puddingów mlecznych, kisieli, marmolad jabłkowych. Ususzona stosowana bywa do aromatyzowania sosów, zup, potraw rybnych i warzywnych, herbat i tytoniu. Świeże pędy można również marynować z zalewie octowej aby używać jako pikantnego dodatku do zup, sosów i sałatek albo przechowywać dłuższy czas po zblanszowaniu i zasoleniu. Podprażone nasiona marzanki stanowiły niegdyś surogat kawy. Uwaga!: Długotrwałe używanie marzanki wonnej może spowodować zawroty i bóle głowy oraz doprowadzić do uszkodzenia wątroby. Jest niebezpieczne dla kobiet ciężarnych!

Poncz "Mai-Bowle".

W maju, tuż przed rozkwitnięciem, zerwać delikatną roślinkę: asperula odorata, używaną w stanie świeżym do sporządzania ponczów majowych, na zabawach leśnych i ogrodowych. Zmieszać z 4 flaszkami białego, lekkiego, węgierskiego wina (uważać, aby nie było kwaśne), jedną flaszkę dobrego, czerwonego (ale nie cierpkiego) i tyle cukru, aby wino nie było ani kwaskowate, ani też za słodkie, dać potem marzankę i niech naciąga, póki wino nie nabierze dosyć aromatu. Potem wyjąć marzankę, przecedzić, domieszać flaszkę szampana i podać zaraz [R. Makarewiczowa, Praktyczne przepisy.., 1926].

Majowy kruszon z marzanki

3 butelki białego wina, 1 butelka szampana, kilkanaście łodyżek marzanki z kwiatami. W wysokim naczyniu umieścić przywiędnięte łodygi marzanki, ogonkami do góry, zalać butelką białego wina, tak aby nie sięgało miejsc ścięcia. Po upływie 3 godzin ziele wyrzucić, dodać kolejne 2 butelki wina, a przed samym podaniem butelkę oziębionego szampana. Na podstawie: Barbara i Adam Podgórscy, Polski zielnik kulinarny, Poznań 2004

do góry

 

 
 
LUCULLUS
 

Wesprzyj nas
Moja książka
DOSTAŁEM DRUGIE ŻYCIE czyli wpływ żywienia niskowęglowodanowego na pozbycie się większości chorób cywilizacyjnych
DOSTAŁEM DRUGIE ŻYCIE czyli wpływ żywienia niskowęglowodanowego na pozbycie się większości chorób cywilizacyjnych
Reklama
intymna, zmysłowa, romantyczna Kumax

Niezależna Telewizja